Các bài tập phục hồi chức năng tại nhà nâng cao hiệu quả

Khi cơ thể gặp chấn thương, trải qua phẫu thuật hoặc xuất hiện các vấn đề liên quan đến xương khớp, việc luyện tập phục hồi chức năng đúng cách đóng vai trò quan trọng trong quá trình lấy lại khả năng vận động. Bên cạnh điều trị tại bệnh viện, thực hiện các bài tập phù hợp tại nhà cũng giúp người bệnh duy trì chức năng cơ thể và hỗ trợ phục hồi tốt hơn. Dưới đây hvtc.com.vn sẽ mách bạn các bài tập phục hồi chức năng tại nhà nâng cao hiệu quả.

Phục hồi chức năng tại nhà là gì?

Xem thêm: Tương lai ngành Phục hồi Chức năng sắp tới thế nào?

Phục hồi chức năng tại nhà là quá trình thực hiện các bài tập vận động, liệu pháp hoặc hoạt động hỗ trợ ngay tại nơi ở nhằm giúp người bệnh, người sau chấn thương hoặc người mắc các bệnh lý về xương khớp, thần kinh, tim mạch… từng bước cải thiện khả năng vận động và sinh hoạt.

Thay vì phải thường xuyên di chuyển đến bệnh viện hoặc trung tâm Y tế, người bệnh có thể thực hiện một số bài tập đơn giản tại nhà theo hướng dẫn của bác sĩ, kỹ thuật viên phục hồi chức năng. Phương pháp này đặc biệt phù hợp với những trường hợp hạn chế khả năng đi lại hoặc cần quá trình tập luyện kéo dài.

Mục tiêu của phục hồi chức năng tại nhà gồm:

• Cải thiện khả năng vận động: Tăng sức mạnh cơ bắp, độ linh hoạt, khả năng giữ thăng bằng và di chuyển;
• Hỗ trợ giảm đau, giảm căng cơ: Thông qua các bài tập kéo giãn, vận động nhẹ hoặc một số phương pháp phục hồi phù hợp;
• Duy trì chức năng sinh hoạt: Giúp người bệnh từng bước tự thực hiện các hoạt động như đi lại, ăn uống, mặc quần áo và chăm sóc bản thân;
• Hạn chế biến chứng: Giảm nguy cơ teo cơ, cứng khớp và suy giảm chức năng do phải nằm hoặc ít vận động trong thời gian dài.

Những ai nên thực hiện Phục hồi chức năng tại nhà?

Phục hồi chức năng tại nhà có thể được áp dụng cho nhiều nhóm đối tượng, đặc biệt là người gặp khó khăn trong vận động hoặc cần duy trì quá trình tập luyện trong thời gian dài.

Người sau tai biến mạch máu não, đột quỵ

Sau đột quỵ, người bệnh có thể gặp nhiều di chứng ảnh hưởng đến khả năng vận động và sinh hoạt. Một số trường hợp thường cần tập phục hồi chức năng tại nhà như:

• Liệt hoặc yếu một bên cơ thể, gặp khó khăn khi vận động;
• Mất thăng bằng, đi lại không vững hoặc cần người hỗ trợ;
• Rối loạn ngôn ngữ, khó nuốt và cần tập luyện để từng bước cải thiện chức năng.

Người bị chấn thương hoặc vừa trải qua phẫu thuật

Những trường hợp tổn thương cơ xương khớp hoặc sau phẫu thuật thường cần tập luyện đúng thời điểm để khôi phục chức năng:

• Gãy xương, trật khớp hoặc tổn thương dây chằng;
• Sau phẫu thuật thay khớp háng, khớp gối;
• Người sau phẫu thuật cột sống, điều trị thoát vị đĩa đệm hoặc các bệnh lý cột sống khác.

Người mắc bệnh cơ xương khớp kéo dài

Các bệnh lý cơ xương khớp có thể khiến người bệnh đau nhức, hạn chế vận động và ảnh hưởng đến sinh hoạt hàng ngày. Một số trường hợp có thể cần phục hồi chức năng gồm:

• Thoái hóa khớp, viêm khớp dạng thấp;
• Đau thần kinh tọa, đau lưng kéo dài, gai cột sống;
• Loãng xương kèm theo tình trạng yếu cơ và hạn chế vận động.

Trẻ em cần hỗ trợ và can thiệp vận động

Một số trẻ có vấn đề về phát triển vận động cũng có thể cần chương trình tập luyện phù hợp tại nhà, chẳng hạn:

• Trẻ bại não hoặc chậm phát triển vận động;
• Trẻ bị cong vẹo cột sống, bàn chân bẹt hoặc yếu cơ;
• Trẻ cần được hỗ trợ phát triển các kỹ năng vận động.

Người cao tuổi bị suy giảm khả năng vận động

Tuổi cao thường đi kèm với tình trạng suy giảm sức mạnh cơ và khả năng giữ thăng bằng. Phục hồi chức năng có thể giúp người cao tuổi duy trì khả năng vận động và hạn chế nguy cơ té ngã.

Một số đối tượng thường cần tập luyện gồm:

• Người bị yếu cơ, đi lại khó khăn và có nguy cơ té ngã;
• Người bị di chứng liệt sau tai biến hoặc mắc bệnh lý thần kinh;
• Người mắc Parkinson với biểu hiện run tay chân, giảm khả năng kiểm soát vận động.

Người mắc bệnh hô hấp hoặc tim mạch

Một số bệnh nhân mắc bệnh lý hô hấp, tim mạch cũng có thể được chỉ định các chương trình phục hồi chức năng phù hợp như:

• Người mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) hoặc gặp vấn đề hô hấp sau COVID-19 cần tập thở;
• Người suy tim hoặc sau phẫu thuật tim mạch cần luyện tập theo hướng dẫn chuyên môn.

Một số bài tập Phục hồi chức năng tại nhà hiệu quả

Xem thêm: Ngành Phục hồi chức năng học ở đâu?

Dưới đây là một số bài tập đơn giản có thể hỗ trợ cải thiện độ linh hoạt, sức mạnh và khả năng vận động. Tuy nhiên, người bệnh nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc kỹ thuật viên trước khi tập, đặc biệt trong giai đoạn sau phẫu thuật hoặc chấn thương.

Bài tập kéo giãn cánh tay

Động tác này giúp tăng độ linh hoạt cho khớp vai, vùng lưng trên và cánh tay, phù hợp với người bị hạn chế vận động hoặc căng cứng vùng vai.

Cách thực hiện: Đưa cánh tay cần kéo giãn ngang trước ngực. Dùng tay còn lại giữ khuỷu tay và nhẹ nhàng kéo cánh tay về phía thân người. Khi cảm nhận cơ và khớp được kéo căng ở mức vừa phải, giữ khoảng 10 giây rồi từ từ thả lỏng. Có thể lặp lại động tác theo khả năng của mỗi người.

Bài tập giãn khớp vai

Bài tập giúp tăng khả năng vận động của khớp vai, bả vai và vùng lưng trên, từ đó hỗ trợ giảm cảm giác cứng và hạn chế vận động.

Cách thực hiện: Đan hai bàn tay vào nhau, từ từ đưa tay lên cao qua đầu và duỗi thẳng. Giữ tư thế trong khoảng 10 giây, sau đó hạ tay xuống, thư giãn rồi tiếp tục lặp lại.

Bài tập kéo giãn đầu gối về ngực

Đây là bài tập hỗ trợ kéo giãn vùng hông, đầu gối và cơ đùi, phù hợp với người bị cứng khớp hoặc hạn chế vận động ở chi dưới.

Cách thực hiện: Nằm ngửa trên mặt phẳng chắc chắn, hai chân duỗi thẳng. Từ từ co đầu gối và đưa về phía ngực, dùng hai tay giữ nhẹ đầu gối để hỗ trợ. Duy trì tư thế khoảng 30 giây rồi từ từ đưa chân về vị trí ban đầu và thư giãn.

Bài tập kéo giãn cơ cẳng chân và cổ chân

Bài tập này hỗ trợ kéo giãn cơ bắp chân, duy trì độ linh hoạt của cổ chân và góp phần cải thiện khả năng vận động.

Cách thực hiện: Đứng đối diện tường hoặc một chiếc ghế chắc chắn, dùng tay chống để giữ thăng bằng. Đưa chân cần kéo giãn ra phía sau và giữ thẳng, chân còn lại đặt phía trước và hơi khuỵu. Từ từ dồn trọng lượng cơ thể về phía trước nhưng vẫn giữ gót chân phía sau chạm sàn. Giữ khoảng 15 giây rồi trở về tư thế ban đầu. Có thể thực hiện tương tự với chân còn lại.

Bài tập kéo giãn cơ đùi trước

Động tác này giúp tăng độ linh hoạt của cơ đùi và khớp chân, đồng thời hỗ trợ khả năng giữ thăng bằng khi thực hiện đúng kỹ thuật.

Cách thực hiện: Đứng thẳng, dùng một tay chống nhẹ vào tường để giữ thăng bằng. Gập một chân về phía sau, đưa gót chân hướng về mông rồi dùng tay cùng bên giữ lấy cổ chân. Nhẹ nhàng kéo chân về phía mông đến khi cảm thấy cơ đùi được kéo căng vừa phải. Giữ khoảng 30 giây, sau đó thả lỏng và đổi bên.

Lưu ý khi Phục hồi chức năng tại nhà

Mặc dù nhiều bài tập có thể thực hiện khá đơn giản, người bệnh không nên tự ý tập luyện theo cảm tính. Cường độ và động tác cần được lựa chọn dựa trên tình trạng sức khỏe, mức độ tổn thương và giai đoạn phục hồi.

Đặc biệt, người vừa phẫu thuật, bị chấn thương nặng, đột quỵ hoặc mắc bệnh lý thần kinh nên được bác sĩ, kỹ thuật viên hướng dẫn trước khi tập tại nhà. Trong quá trình luyện tập, nếu xuất hiện đau dữ dội, chóng mặt, khó thở hoặc các dấu hiệu bất thường khác, cần dừng tập và thông báo cho nhân viên Y tế.

Đối với những bạn trẻ có định hướng theo đuổi lĩnh vực này, tuyển sinh Cao đẳng Phục hồi chức năng là một trong những lựa chọn đáng quan tâm để được đào tạo kiến thức chuyên môn và kỹ năng thực hành phục vụ công việc sau khi tốt nghiệp.

Trên đây là những thông tin cơ bản về các bài tập Phục hồi chức năng tại nhà do Cao đẳng Y Dược Sài Gòn tổng hợp. Việc luyện tập đều đặn, đúng kỹ thuật và phù hợp với thể trạng có thể hỗ trợ người bệnh cải thiện khả năng vận động, giảm cứng cơ và nâng cao chất lượng sinh hoạt. Quan trọng nhất, người bệnh nên tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ hoặc chuyên gia Phục hồi chức năng để quá trình tập luyện diễn ra an toàn và đạt hiệu quả tốt.